Evrenin en eski molekülünün izi bulundu

Araştırmanın neticeleri ‘Nature’ mecmuasında yayımlandı. Dünya’dan 3.000 ışık senesi ötede Kuğu (Cygnus) takımyıldızı yakınındaki “NGC 7027” seyyare nebulasında saptayan molekül ilk defa uzayda gözlenmiş oldu.

SOFIA Bilim Merkezi Direktörü Harold Yorke, mevzubahis gözlemin evrenin erken oluşum kimyasına konusunda bilinenleri teyit ettiğini belirterek, “Bu molekül aslında orada duruyordu. Ancak doğru konumda doğru araçlarla gözlenmesi gerekiyordu ve SOFIA bunu mükemmel şekilde yaptı.” ifadelerini kullandı.

Bilim insanları, Büyük Patlama’dan takriben 100 bin sene sonra oluşan helyum hidridin, birbirine bağlı gruplar halindeki atomların oluşturduğu kimyevi bileşiklerin en küçük temel yapısı olan moleküllerin ilk örneği olduğunu düşünüyor.

Almanya’nın Bonn şehrindeki Radyo Astronomi Enstitüsü’nden Rolf Guesten, “Uzayda bu molekülün izinin olmaması, astronomideki en büyük gizemlerden biriydi. Onu data tabanımızda ilk gördüğüm an akılalmaz mutluydum. Bu happy end, Evren’in erken dönemindeki kimyanın nasıl çalıştığını anladığımız konusundaki şüpheleri giderdi” diye izah etti.

Büyük Patlama’nın hemen peşinden Evren’de yalnızca 3 element vardı: hidrojen, helyum ve az miktarda lityum. Ancak 300 milyon sene sonra, ilk yıldızlar oluştuğunda, bu yıldızların derinliklerinde termonükleer tepkiler esnasında doğan daha ağır elementler ortaya çıkmaya başladı.

Bilim insanlarına göre karmaşık moleküller, yıldızlar oluşmadan çok önce ortaya çıktı. Bu sırada Evren hızla genişliyor ve gittikçe soğuyordu. Karmaşık moleküllerinin ilki de nötr helyum ve pozitif yüklü proton bileşiği olan helyum hidritti.

Bilim insanlarının 100 yıldır uzayda HeH+ müsaadesi aradığını fakat şu ana kadar bu konuda başarısız olduğunu söyleyen Guesten, Evren’in en daha önceki moleküllerinin spektrumun sadece, atmosferdeki su buharı ve diğer moleküller tarafından yutulan bölümünde görülebildiğini gösterdi.

Ancak bu mesele, NASA ve Alman uzay ajansı DLR’nin ortak projesi ve dünyanın tek uçan gözlemevi olan SOFIA için mani değil. Gözlemevinin 13 kilometre’lik yüksekliğe çıkabilmesi, ele geçirilen görüntünün kalitesini, uzaydaki gözlemevinin düzeyine yakın hale getirme fırsatını sağlıyor.

Guesten ve ekip arkadaşları, bu teleskobu kullanarak NGC 7027 isimli, 3000 ışık yılı mesafede bulunan bir gezegen nebulasını gözlemledi.

Nayn

Sema Doğan

Akdeniz Üniversitesi İktisat Bölümü'nden mezun olan Sema, İzmir'de özel bir şirkette danışman olarak çalışıyor. Konu film olduğunda izleyicilikten yorumlamaya her alanda heyecanına engel olamayan Sema'yı arkadaşları "Film Girl" olarak anıyor. Bununla birlikte teknolojiye büyük ilgi duyan Sema, Serinletici için kültür-sanat, yaşam ve teknoloji içerikleri sağlıyor. | sema.dogan@serinletici.com

İlgili Yazılar: