Sarhoşluğun bilimsel dört hali

Sarhoş olduğunuzda nasıl bir kimliğe bürünüyor, ne özellikler sergiliyorsunuz?

Alkolün insan karakterini nasıl değiştirdiği konusundaki araştırmalarının bir parçası olarak Rachel Winograd sarhoşluk türlerini dörde ayırıyor.

ABD’nin Missouri Üniversitesi’nden Winograd, mevcut araştırmaların alkolün belirgin fiziksel etkileri üzerinde yoğunlaştığını, kişiliği nasıl değiştirdiği sorununun ise hiç ele alınmadığını belirtiyor. “Hepimiz insanların sarhoşken ne kadar farklı davrandığını söyleriz; ‘iyi’ sarhoşlardan, ‘kötü’ sarhoşlardan söz ederiz; ama bilimsel literatürde bu alanda bir boşluk var” diyor.

Oysa eskiden beri alkolün değiştirici etkisi ilgi çekmiştir. Kraliçe Elizabeth (1533-1603) döneminde bir hicivci sekiz tür sarhoşluk hali olduğunu söylemiş ve bunların her birine bir hayvan adı vermişti. Bu sınıflandırma, “hoplayıp zıplayan, şarkı söyleyip dans eden maymun sarhoşluğu”, “ağır, hantal ve uyuşuk domuz sarhoşluğu”, “aklı zamparalıktan başka bir şeye işlemeyen keçi sarhoşluğu” gibi türler içeriyordu. Ancak psikologlar bu fikri herhangi bir deneye tabi tutmadı.

Winograd, birkaç yüz öğrenciden, yanlarına içki içen bir arkadaşlarını alıp laboratuvara getirmelerini istedi. Bu kişilere ayrıntılı bir kişilik anketi uygulanarak hem ayıkken hem de sarhoşken kendilerini ve arkadaşlarını nasıl değerlendirdikleri soruldu.

Böylece Winograd insanların düşüncelilik, dışadönüklük, uyumluluk gibi kişilik özelliklerindeki değişiklikleri gözleme olanağı buldu.

woman drink ile ilgili görsel sonucu

Daha sonra Winograd bu cevapları inceleyip belli davranış özelliklerini gruplara ayırarak dört belirgin sarhoşluk türü ortaya koydu ve bunlara kültürel olarak iyi tanınan simgesel isimler verildi.

Ernest Hemingway: Tıpkı ünlü Amerikalı yazarın kendisi gibi zekasını ve rasyonelliğini korur ve sarhoşken genel olarak pek değişmezler.

Mary Poppins: Fantastik müzikal filmin kahramanı gibi neşeli ve uzlaşmacıdırlar; gece boyunca sorumlu davranırlar.

Çatlak Profesör: ABD yapımı komedi filminin kahramanı profesör gibi başlangıçta içe kapanık olan bu insanlar giderek açılır ve bazen riskli de olabilecek şekilde aşırı cesaret bulur.

Bay Hyde: Dr Jekyll ve Bay Hyde filmindeki çift karakterli doktorun büründüğü kötü kişilik olan Bay Hyde gibi uzlaşmacılığını, düşünceli davranışlarını yitiren ve içtikçe sorumsuzlaşan “kötü” sarhoştur bunlar.

Deneydeki çoğu insan Ernest Hemingway türü sarhoş çıkarken yüzde 15’in de Mary Poppins tarzı olduğu görüldü.

Winograd, bu sınıflandırmanın eğlence maksadıyla yapıldığını ve araştırmanın da bu sınıflandırmanın özünü yakalamaya çalıştığını, bilimsel bir değerlendirme olarak ele alınmaması gerektiğini belirtiyor.

BBC Türkçe

Neval Erbak

Kocaeli Üniversitesi Radyo, TV ve Sinema bölümü mezunu olan Neval, İletişim Fakültesi radyosunda yayınlanan ‘Dört Köşe’ adlı programıyla, Aydın Doğan Vakfı 23. Genç İletişimciler Yarışması İşitsel Dal/Müzik Programı kategorisinde 1.'lik ödülü kazandı. Neval, kamu sektöründe çalışırken bir yandan da Serinletici'de yaratıcı yönetmenlik görevini layıkıyla yürütüyor. Yaklaşık üç yıl önce Serinletici Sinema Kulübü'nü kuran Neval, Serinletici'de kültür-sanat, yaşam-eğlence üzerine yazılar yazıyor. Bu yazıları yazarken hem yaşıyor hem de bir hayli eğleniyor. | neval.kurtulmus@serinletici.com

İlgili Yazılar:

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.